Lưu ý pháp lý: Bài viết cập nhật đến ngày 01/08/2026, nhằm mục đích phổ biến thông tin. Ưu đãi thuế phụ thuộc ngành nghề, quan hệ liên kết, thời điểm thành lập và hồ sơ cụ thể; cần đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.
Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 mở rộng mức thuế suất theo quy mô doanh thu. Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn cách xác định doanh thu làm căn cứ, trong khi Nghị định 20/2026/NĐ-CP và Nghị định 141/2026/NĐ-CP bổ sung các ưu đãi đáng chú ý cho khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa.
1. Thuế suất theo quy mô doanh thu
| Tổng doanh thu năm | Thuế suất TNDN phổ biến |
|---|---|
| Không quá 3 tỷ đồng | 15% |
| Trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng | 17% |
| Trên 50 tỷ đồng hoặc không thuộc nhóm ưu đãi | 20% |
Mức 20% là thuế suất chung. Hai mức 15% và 17% không mặc nhiên áp dụng chỉ vì doanh nghiệp tự ước tính mình “nhỏ”; phải căn cứ tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước và loại trừ trường hợp pháp luật không cho hưởng.
Nghị định 320 hướng dẫn tổng doanh thu gồm doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ chưa trừ các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu tài chính và thu nhập khác theo dữ liệu của kỳ tính thuế trước. Doanh nghiệp mới, doanh nghiệp có kỳ trước dưới 12 tháng hoặc có thay đổi đặc biệt phải áp dụng quy tắc xác định tương ứng.
2. Ví dụ xác định mức thuế suất
Doanh nghiệp A có dữ liệu kỳ trước:
- Doanh thu bán hàng: 42 tỷ đồng.
- Chiết khấu/giảm trừ doanh thu: 2 tỷ đồng.
- Doanh thu tài chính: 1 tỷ đồng.
- Thu nhập khác: 0,5 tỷ đồng.
Không nên lấy doanh thu thuần 40 tỷ đồng rồi dừng lại. Theo nguyên tắc tổng hợp được hướng dẫn, cần xem doanh thu bán hàng trước giảm trừ cùng doanh thu tài chính và thu nhập khác. Tổng minh họa là 43,5 tỷ đồng, vẫn thuộc khoảng trên 3 đến 50 tỷ đồng nếu không có yếu tố loại trừ, nên có thể xem xét mức 17%.
Con số cuối cùng phải lấy từ phụ lục tờ khai và hồ sơ thực tế, không chỉ báo cáo bán hàng.
3. Miễn thuế ba năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập
Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn thuế TNDN trong 3 năm liên tục kể từ lần đăng ký đầu tiên, nếu đáp ứng điều kiện.
Cần thận trọng với ba điểm:
- “Đăng ký lần đầu” và việc hình thành từ tổ chức lại, chuyển đổi hoặc quan hệ liên kết phải được kiểm tra.
- Một số khoản thu nhập, ngành nghề hoặc cấu trúc không được hưởng ưu đãi.
- Nếu cùng lúc hưởng nhiều ưu đãi, doanh nghiệp lựa chọn mức có lợi nhất theo quy định và áp dụng nhất quán.
Miễn thuế không đồng nghĩa miễn kế toán, khai thuế hay hóa đơn. Doanh nghiệp vẫn phải xác định doanh thu, chi phí, thu nhập được miễn và nộp hồ sơ đúng hạn để chứng minh quyền ưu đãi.
4. Doanh nghiệp doanh thu không quá 1 tỷ đồng
Nghị định 141/2026/NĐ-CP quy định miễn thuế TNDN đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 1 tỷ đồng, áp dụng từ 01/01/2026 theo điều kiện của nghị định.
Doanh nghiệp mới thành lập dự kiến doanh thu không quá 1 tỷ đồng có thể không phải tạm nộp thuế. Nếu doanh thu thực tế vượt 1 tỷ đồng, doanh nghiệp phải khai và nộp số thuế phát sinh; quy định cho phép không tính tiền chậm nộp đối với tình huống chuyển ngưỡng được nêu trong nghị định. Tuy vậy, doanh nghiệp nên theo dõi doanh thu lũy kế hàng tháng để tránh thiếu dòng tiền khi phải nộp cuối kỳ.
Ưu đãi này không dùng để chia một hoạt động lớn thành các pháp nhân nhỏ có quan hệ chi phối nhằm đạt ngưỡng. Nghị định có điều kiện loại trừ đối với một số cấu trúc liên kết/phụ thuộc doanh nghiệp không thuộc nhóm nhỏ.
5. Ưu đãi cho khởi nghiệp đổi mới sáng tạo
Theo Nghị định 20, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đáp ứng tiêu chí có thể được miễn thuế TNDN 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập đủ điều kiện.
Doanh nghiệp cần tách riêng doanh thu, chi phí và thu nhập của hoạt động được ưu đãi. Nếu không hạch toán riêng được, cách phân bổ phải có căn cứ và nhất quán. Nhãn “startup” trong truyền thông hoặc giấy chứng nhận chương trình ươm tạo chưa chắc đủ để hưởng ưu đãi thuế.
6. Chi phí được trừ: ngưỡng thanh toán 5 triệu đồng
Một khoản chi muốn được trừ thường phải thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có hóa đơn/chứng từ hợp pháp và đáp ứng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt với giao dịch thuộc ngưỡng quy định.
Hướng dẫn hiện hành cho phép trường hợp người lao động được doanh nghiệp ủy quyền thanh toán không dùng tiền mặt cho khoản mua từ 5 triệu đồng trở lên, sau đó doanh nghiệp hoàn lại không dùng tiền mặt, nếu có đủ:
- Hóa đơn/chứng từ hợp pháp đứng đúng đối tượng theo quy định.
- Văn bản hoặc quy chế ủy quyền.
- Chứng từ người lao động thanh toán không dùng tiền mặt.
- Chứng từ doanh nghiệp hoàn tiền không dùng tiền mặt.
- Bằng chứng hàng hóa/dịch vụ phục vụ hoạt động kinh doanh.
Chỉ có ảnh chụp chuyển khoản mà thiếu ủy quyền và hồ sơ mua hàng có thể chưa đủ.
7. Ví dụ dự toán dòng tiền thuế
Doanh nghiệp B dự kiến năm 2026 có thu nhập tính thuế 2 tỷ đồng và tổng doanh thu kỳ trước 20 tỷ đồng. Nếu đủ điều kiện dùng thuế suất 17%, số thuế TNDN minh họa là:
2 tỷ × 17% = 340 triệu đồng
Nếu doanh nghiệp đủ điều kiện miễn thuế ba năm theo Nghị định 20, số thuế phải nộp của phần thu nhập được miễn có thể bằng 0 trong giai đoạn ưu đãi, nhưng doanh nghiệp vẫn phải xác định 340 triệu đồng theo quy trình để trình bày căn cứ miễn. Nếu có thu nhập không thuộc ưu đãi, phần đó vẫn phải tính riêng.
8. Checklist khóa sổ và bảo vệ ưu đãi
- Xác định tổng doanh thu kỳ trước theo đúng thành phần của Nghị định 320.
- Lập hồ sơ phân loại doanh nghiệp nhỏ và vừa theo tiêu chí lao động, doanh thu/nguồn vốn.
- Kiểm tra ngày đăng ký lần đầu, nguồn gốc hình thành và quan hệ liên kết.
- Liệt kê từng ưu đãi, thời gian bắt đầu/kết thúc và phần thu nhập áp dụng.
- Hạch toán riêng thu nhập được ưu đãi và không được ưu đãi.
- Rà hóa đơn, hợp đồng, nghiệm thu và thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng.
- Theo dõi doanh thu lũy kế nếu dự kiến không quá 1 tỷ đồng.
- Lưu quyết định lựa chọn ưu đãi khi có nhiều chính sách chồng lấn.
- Đối chiếu tờ khai, phụ lục ưu đãi và báo cáo tài chính trước khi nộp.
9. Các nhầm lẫn cần tránh
“Doanh thu 50 tỷ sau giảm giá nên chắc chắn được 17%.” Căn cứ có thể là tổng doanh thu trước các khoản giảm trừ và còn gồm doanh thu tài chính, thu nhập khác.
“Được miễn ba năm nên không cần khai thuế.” Ưu đãi giảm số thuế, không xóa nghĩa vụ hồ sơ và chứng minh điều kiện.
“Mọi công ty mới đều là doanh nghiệp nhỏ và vừa.” Phải đáp ứng tiêu chí và các điều kiện loại trừ.
“Thanh toán bằng thẻ cá nhân của nhân viên là đủ.” Cần cả ủy quyền, chứng từ mua, thanh toán và hoàn trả đúng hình thức.
Nguồn chính thức
- Thuế suất TNDN mới theo Luật 67/2025/QH15
- Nghị định 320/2025/NĐ-CP trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ
- Những thay đổi quan trọng trong Luật Thuế TNDN 2025 — Bộ Tài chính
- Ưu đãi thuế theo Nghị định 20/2026/NĐ-CP
- Nghị định 141/2026 về chính sách thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp
- Điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN — Bộ Tài chính
Đọc tiếp: Chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ và Gia hạn nộp thuế năm 2026.