Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025: doanh nghiệp công nghệ cần chuẩn bị gì?

Xuất bản · Cập nhật · Công nghệ sốTrí tuệ nhân tạoTài sản số

Lưu ý pháp lý: Bài viết cập nhật đến ngày 01/08/2026, tập trung vào việc thiết lập hồ sơ quản trị ban đầu. Sản phẩm AI, tài sản số, bán dẫn và hoạt động xin ưu đãi cần đối chiếu văn bản hướng dẫn chuyên ngành tại thời điểm triển khai.

Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Luật tạo khung phát triển cho công nghiệp công nghệ số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và tài sản số, đồng thời đặt quyền và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân vào cùng một hệ thống.

Với doanh nghiệp, câu hỏi đầu tiên không phải “có được ưu đãi gì”, mà là sản phẩm của mình thuộc nhóm nào, dữ liệu và công nghệ cốt lõi đến từ đâu, rủi ro được quản trị thế nào và có bằng chứng gì để chứng minh.

1. Lập danh mục sản phẩm, dịch vụ công nghệ số

Mỗi sản phẩm nên có một hồ sơ tối thiểu:

  • Tên thương mại, phiên bản và chủ sở hữu.
  • Chức năng chính, nhóm người dùng và ngành sử dụng.
  • Thành phần phần mềm, phần cứng, mô hình AI hoặc tài sản số liên quan.
  • Dữ liệu đầu vào/đầu ra và nguồn quyền sử dụng.
  • Nhà cung cấp cloud, API, mã nguồn mở và nhà thầu phụ.
  • Quốc gia/vùng cung cấp dịch vụ.
  • Người chịu trách nhiệm sản phẩm, an toàn và pháp lý.

Danh mục này là nền cho việc phân loại, xin chứng nhận/ưu đãi, quản lý tài sản trí tuệ và phản ứng khi có sự cố.

2. Doanh nghiệp dùng AI cần quản trị theo trường hợp sử dụng

Không nên có một dòng duy nhất “công ty sử dụng AI”. Hãy tách từng use case, chẳng hạn: chatbot hỗ trợ, chấm điểm khách hàng, gợi ý sản phẩm, nhận diện hình ảnh, tạo nội dung marketing hoặc hỗ trợ tuyển dụng.

Mỗi use case cần ghi:

  1. Mục đích và quyết định mà AI tác động.
  2. Dữ liệu huấn luyện, tinh chỉnh và dữ liệu nhập khi vận hành.
  3. Con người nào kiểm tra trước khi kết quả được dùng.
  4. Tiêu chí chất lượng, sai lệch và cách dừng hệ thống.
  5. Cảnh báo cho người dùng, cơ chế khiếu nại và nhật ký phiên bản.
  6. Quyền sở hữu trí tuệ đối với dữ liệu, mô hình và đầu ra.

Ví dụ, chatbot trả lời chính sách đổi hàng có mức rủi ro khác hệ thống tự động loại ứng viên. Cả hai không nên dùng chung một mức phê duyệt.

3. Tài sản số đã có khung nguyên tắc, không đồng nghĩa mọi hoạt động đều tự do

Luật ghi nhận và thiết lập các nội dung quản lý liên quan đến tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao, xác lập quyền sở hữu tài sản số; đồng thời gắn với an toàn thông tin, an ninh mạng và phòng chống rửa tiền.

Doanh nghiệp cần tránh hai suy luận sai:

  • “Được thừa nhận là tài sản” không có nghĩa mọi loại token đều được phát hành, chào bán hoặc dùng làm phương tiện thanh toán.
  • Có công nghệ blockchain không tự biến hoạt động thành ngành được miễn điều kiện.

Trước khi triển khai, phải mô tả bản chất quyền mà tài sản đại diện, dòng tiền, đối tượng người dùng, cơ chế lưu ký/chuyển giao và các giấy phép hoặc điều kiện kinh doanh có liên quan.

4. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát không phải vùng miễn luật

Sandbox cho phép thử sản phẩm, dịch vụ trong phạm vi, thời gian và điều kiện được chấp thuận. Hồ sơ thử nghiệm tốt cần có:

  • Vấn đề cần thử và lý do chưa thể triển khai đại trà.
  • Đối tượng, số người dùng, địa bàn và thời hạn giới hạn.
  • Chỉ số thành công và ngưỡng buộc dừng.
  • Biện pháp bảo vệ dữ liệu, tài sản và quyền lợi người tham gia.
  • Cơ chế bồi thường, giải quyết khiếu nại và rút khỏi thử nghiệm.
  • Kế hoạch báo cáo và xử lý dữ liệu khi kết thúc.

Chỉ được dựa vào cơ chế loại trừ hoặc giới hạn trách nhiệm trong đúng phạm vi quyết định thử nghiệm; không nên quảng cáo “đã vào sandbox” khi mới nộp đề xuất.

5. Chuẩn bị hồ sơ để tiếp cận ưu đãi

Luật định hướng ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế và hỗ trợ nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất, ứng dụng sản phẩm công nghệ số. Để tránh bỏ lỡ, doanh nghiệp nên lưu từ đầu:

  • Hồ sơ pháp lý và mã ngành hoạt động.
  • Tài liệu chứng minh hoạt động nghiên cứu, phát triển và chi phí R&D.
  • Hợp đồng lao động, bằng cấp/chứng chỉ và vai trò nhân lực công nghệ.
  • Quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng công nghệ, mã nguồn, bằng sáng chế.
  • Doanh thu theo từng sản phẩm/dịch vụ, thị trường và khách hàng.
  • Biên bản thử nghiệm, đo chất lượng, an toàn và hiệu quả.

Ưu đãi thường gắn với tiêu chí và thủ tục. Không nên tự hạch toán ưu đãi chỉ dựa trên việc công ty tự nhận là “doanh nghiệp công nghệ”.

6. Nhân lực công nghệ số chất lượng cao

Khung luật có chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao, bao gồm điều kiện thuận lợi về cư trú và ưu đãi theo pháp luật thuế đối với trường hợp đáp ứng tiêu chí. Doanh nghiệp tuyển chuyên gia nước ngoài nên chuẩn bị:

  • Mô tả vị trí và năng lực đặc thù.
  • Hồ sơ kinh nghiệm, bằng cấp, công trình hoặc sản phẩm.
  • Hợp đồng và cấu trúc thu nhập.
  • Hồ sơ lao động, xuất nhập cảnh và cư trú.
  • Căn cứ xác định nhóm nhân lực chất lượng cao theo hướng dẫn.

Chính sách thu hút không thay thế tự động mọi thủ tục lao động, thuế hoặc cư trú.

7. Quản lý chuỗi cung ứng phần mềm

Sản phẩm số hiện đại thường ghép từ hàng trăm thư viện và dịch vụ. Một Software Bill of Materials (SBOM) hoặc danh mục thành phần tương đương giúp doanh nghiệp biết:

  • Thư viện nào đang dùng và phiên bản nào có lỗ hổng.
  • Giấy phép mã nguồn mở có cho phép mô hình phân phối hiện tại không.
  • Dịch vụ bên thứ ba nào có thể làm ngừng sản phẩm.
  • Dữ liệu nào được gửi qua API và nằm ở quốc gia nào.
  • Thành phần nào cần thay thế khi nhà cung cấp chấm dứt dịch vụ.

Quy trình phát hành nên có rà soát bảo mật, giấy phép và nguồn dữ liệu trước khi đưa phiên bản lên production.

8. Bộ bằng chứng quản trị tối thiểu

Một doanh nghiệp phần mềm vừa và nhỏ có thể bắt đầu với sáu sổ:

  1. Danh mục sản phẩm và chủ sở hữu nội bộ.
  2. Danh mục AI/use case và cấp rủi ro.
  3. Danh mục dữ liệu và quyền sử dụng.
  4. Danh mục thành phần phần mềm/nhà cung cấp.
  5. Nhật ký sự cố, lỗ hổng và hành động khắc phục.
  6. Hồ sơ R&D, thử nghiệm và quyền sở hữu trí tuệ.

Các sổ có thể nằm trong một hệ thống quản trị chung, miễn có phiên bản, phê duyệt và truy xuất được.

9. Lộ trình thực hiện trong một quý

Tuần 1–4: kiểm kê sản phẩm, AI, dữ liệu, tài sản số và bên thứ ba; chỉ định owner.

Tuần 5–8: phân nhóm rủi ro, bổ sung hợp đồng, quy trình phát hành, phản ứng sự cố và kiểm soát đầu ra AI.

Tuần 9–12: chuẩn hóa hồ sơ R&D/ưu đãi, thực hiện kiểm tra mẫu, đào tạo product owner và báo cáo lãnh đạo về khoảng trống còn lại.

Checklist cho lãnh đạo công nghệ

  • Có danh mục đầy đủ sản phẩm, phiên bản và owner.
  • Mỗi use case AI có mục đích, dữ liệu, kiểm soát con người và ngưỡng dừng.
  • Không quảng bá/chào bán tài sản số khi chưa phân tích điều kiện pháp lý.
  • Hồ sơ sandbox nêu rõ giới hạn và bảo vệ người tham gia.
  • Chi phí R&D, nhân lực và quyền sở hữu trí tuệ có bằng chứng.
  • Thành phần mã nguồn mở và nhà cung cấp đã được kiểm kê.
  • Quy trình phát hành có bước pháp lý, riêng tư và an toàn.

Nguồn chính thức

Đọc tiếp: Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2026 và Luật Thương mại điện tử 122/2025.